هویت بخشی به جوانان روستایی، راهکار قطعی پیشرفت روستاها | وقایع روز
کد خبر: ۱۱۷۹۰
نویسنده: رپرتاژ آگهی
تاریخ انتشار: جمعه ۰۳ ارديبهشت ۱۴۰۰ - 23 April 2021
تجربه «باشگاه کشاورزان جوان» برای توسعه روستاهای هدف؛
روستاها در گذشته در اثر امکانی که کشاورزی در زیرشاخه های مختلف آن فراهم می ساخت، تامین خوراک و پوشاک شهرها را بر عهده داشت. از رهگذر این «وابستگی شهر به روستا»، انتقال و تداوم فرهنگی نیز از «روستا به شهر» صورت می گرفت، روندهایی که دیگر امروز شاهد آن نیستیم...

وقایع روز - سرویس اجتماعی؛

روستاها در گذشته در اثر امکانی که کشاورزی در زیرشاخه های مختلف آن فراهم می ساخت، تامین خوراک و پوشاک شهرها را بر عهده داشت. از رهگذر این «وابستگی شهر به روستا»، انتقال و تداوم فرهنگی نیز از «روستا به شهر» صورت می گرفت، روندهایی که دیگر امروز شاهد آن نیستیم و اندکی بیش از یک صد سال پیش در سطح جهان روز به روز تضعیف و حتی در موارد بسیار فراوانی معکوس شد. انتقال وظایف تولیدی روستا به مراکز تولید کشاورزی مکانیزه که با توسعه سطح زیر کشت توسط هر واحد تولیدی به «صرفه جویی به مقیاس» و «اقتصادی بودن» می رسید یکی از دلایل این تغییر به شمار می رود. 

از سوی دیگر، شهرها نیز در جریان توسعه شهرهای مدرن، در کوس استقلال از ریشه های گذشته دمیدند؛ به ویژه در کشورهایی که درآمدهای حاصل از منابع خدادادی مانند نفت، به شکل گیری یا فربه شدن گروهی انجامید که شاغلان «مناصب اداری و اجرایی» در دستگاه های دولتی و شرکت های خصوصی بودند. آنها حتی به جهت فرهنگی نیز کمابیش خصلت و نگرش مدرن را تجربه می کردند.

در این میان، برنامه های «توسعه روستایی»، بیشتر بر تسکین دردهای اجتماعی و اقتصادی چنین انتقال و گذار بزرگی تمرکز داشت. روستاها، شکل شهر می گرفتند و آنها که به حیطه جغرافیایی توسعه شهرها نزدیک بودند یکی بعد از دیگری فتح می شدند. مابقی نیز شاهد گرایش نسل های جدید روستاییان به زندگی به سبک «شهری ها» یا حتی مهاجرت به شهر بودند. 

با این حال این تمام ماجرا نبود. در برخی از موارد، «نیروهای مقاومت» در روستاها شکل گرفت؛ نیروهایی که برآمده از تاریخ، اقتصاد و فرهنگ آن بود. در واقع، باید بگوییم که روستاها نمرده اند؛ کشمکش «روستا- شهر» البته همچنان ادامه دارد به ویژه در میان مردمانی که تغییر فرهنگ و آیین را بر نمی تابند. کشور ما نیز شاهد چنین روند کلانی بوده است. روستاها دیگر منبع اقتصادی و فرهنگی برای شهرها نیستند. سیل واردات از چهار گوشه و شش جهت عالم، آن برتری سابق را مغلوبه ساخت. در ایران نیز عی رغم این که مقاومت روستاها شکل گرفت اما باید اذعان کرد کوشش های آگاهانه برای حفظ روستاها عمدتا قرین موفقیت نبودند؛ این در حالی است که تداوم حیات روستاها بیشتر ناشی از فضای تنفسی بود که در اثر تضعیف مقطعی جریان مقابل به دست می آمد.

بعد از انقلاب اسلامی و با تشکیل جهاد سازندگی، امیدهایی برای تجدید حیات روستا در اذهان و افواه عمومی جریان یافت اما آن نیز «دولت مستعجل» بود. با تغییرات قوانین مربوط به جهاد و تبدیل آن به بخشی از بروکراسی اداری، اهداف و برنامه ها متوقف ماند. 

در همین زمینه، گروه های فرهنگی و اجتماعی جهاد که در روستاها مبادرت به اجرای طرح های فرهنگی نظیر تاسیس کتابخانه داشتند، به خمود و تعطیلی گرایید. این گروه ها را باید پیشتاز فعالیت جهاد در روستاها و مهم تر از بخش های اقتصادی یا عمرانی دانست. برنامه های مهم در این گروه ها تدوین و برای مردم ارائه می شد تا با افزایش آموزش و ارتقای دانش در حوزه های مختلف مورد نیاز روستاییان، توسعه روستایی تحقق یابد.

سال ها بعد به همت مهندس صاحبی، یکی از فعالان سابق جهاد سازندگی در بخش فرهنگی آن، موضوع مورد پیگیری مجدد قرار گرفت. تلاش های وی به تاسیس «باشگاه کشاورزان جوان» انجامید. این مجموعه که به صورت یک سازمان مردم نهاد (سمن) در حوزه سازماندهی و نهادسازی برای فعال ساختن جوانان علاقه مند به فعالیت و کار در روستا فعالیت می کند سعی دارد برنامه های فرهنگی جهاد را با هدف «هدایت و مدیریت فکری» در روستاها ادامه دهد.

«هویت بخشی» را می توان مفهوم و هدف اصلی بانیان این مجموعه دانست. آنها بر آنند که اگر هویت بخشی در جوانان روستایی با موفقیت انجام شود و آنها را برای اقدام داوطلبانه برای توسعه روستاهایی که در آن زندگی می کنند ترغیب و توانمند سازد، فعالیت اقتصادی ناظر به تولید و بازاریابی محصولات کشاورزی و دامی کلید خواهد خورد. آنها می گویند این چیزی است که اکنون در 90 روستا تحقق یافته است. همچنین باید اشاره شود که مبتکران تاسیس باشگاه کشاورزان جوان، در مسیر توسعه روستاها و کشاورزی در آن، بازیابی یا احیای فرهنگ اصیل ایرانی اسلامی را مد نظر قرار داده اند.

باشگاه کشاورزان جوان از سال 1378 آغاز به کار کرد و تاکنون در 168 روستا در استان های خراسان رضوی و خراسان جنوبی، شبکه فعالان روستایی را به 53 هزار نفر گسترش داده است. آنها بر آنند که با تشکیل نهاد اجتماعی مرکب از جوانان حزب اللهی و دغدغه مند در روستاهای هدف، آنها را به صورت اتاق فکر سازماندهی کنند و به عنوان عاملان اصلی پیشرفت روستای محل سکونت شان فعال نمایند. 

گفتنی است در طراحی مدل باشگاه علاوه بر جهاد سازندگی، به تجربیات کشورهای ژاپن، پاکستان، آلمان، هند و سنگال توجه شده است. ارتباط مهندس صاحبی با 125 نفر از جوانان علاقه مند به حوزه توسعه روستایی مطالعات لازم در این خصوص را ممکن ساخت. باشگاه همچنین می خواهد با شناخت مسائل مختلف روستایی، از یک سو نهادها و افراد روستایی را فعال کند و از سوی دیگر بستری برای تخصیص صحیح اعتبارات نهادهای دولتی در راستای توسعه روستا فراهم نماید.

اندیشکده پایا طی گزارشی به تجربه نگاری این مجموعه پرداخته است و آن را نهادی مردمی در حوزه پیشرفت روستایی معرفی می کند که توانسته الگوی بسیج را احیا نماید و به مردمی سازی پیشرفت روستایی دست یابد. همچنین این باشگاه می تواند حلقه وصل تعاملات دولتی در روستاها باشد. پژوهشگران اندیشکده پایا «تجربه نگاری باشگاه کشاورزان جوان» را بر اساس مشاهدات میدانی و مصاحبه با نمونه ای از دبیران باشگاه در روستاهای استان خراسان رضوی و نیز مراجعه به اسناد تهیه و تدوین کرده اند.

مطابق این گزارش برخی دستاوردهای این سازمان مردم نهاد شامل موارد زیر است: احیای بافت و هویت تاریخی روستا، افزایش سرمایه اجتماعی روستا، تجمیع اراضی کشاورزی و تغییر الگوی کشت، ایجاد مزرعه الگو، طرح تسهیل ازدواج جوانان، کشت ارگانیک و ....

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
برچسب منتخب