قرارداد سه جانبه سوآپ گاز ترکمنستان به آذربایجان ؛ موفقیت بزرگ یا دستاوردسازی برای دولت ؟ | وقایع روز
کد خبر: ۱۸۳۰۵
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۱۰ آذر ۱۴۰۰ - 01 December 2021
رسانه‌های حامی دولت از قرارداد سه جانبه سوآپ گاز ترکمنستان به آذربایجان به عنوان دستاوردی بزرگ در زمینه دیپلماسی اقتصادی دولت یاد می‌کنند امام آیا این قراداد واقعا مهم است؟

قرارداد سه جانبه سوآپ گاز ترکمنستان به آذربایجان ؛ موفقیت بزرگ یا دستاوردسازی برای دولت ؟

وقایع روز ـ سرویس سیاسی؛

یکشنبه شب هفته جاری و در پی سفر رئیس جمهور به کشور ترکمنستان برای شرکت در پانزدهمین اجلاس سران سازمان همکاری‌های اقتصادی (اکو)، قرارداد سه جانبه سوآپ گاز از ترکمنستان به جمهوری آذربایجان از خاک جمهوری اسلامی ایران با حضور روسای جمهور ایران و جمهوری آذربایجان به امضا رسید.

بر اساس این قرارداد که توسط وزرای نفت دو کشور به امضا رسید، قرار است سالانه یک و نیم تا ۲ میلیارد متر مکعب گاز از ترکمنستان به جمهوری آذربایجان از خاک جمهوری اسلامی ایران انتقال یابد.

انعقاد قرداد مذکور بازتاب‌ بسیاری در داخل کشور داشت، به ویژه در رسانه‌های حامی دولت که از آن به عنوان دستاوردی بزرگ در زمینه دیپلماسی اقتصادی دولت یاد کردند.

روزنامه «مردمسالاری» اما با انتشار یادداشتی، نگاهی متفاوت به این قرارداد و انعقاد آن توسط دولت سیزدهم دارد. این روزنامه در یادداشت خود نوشته است: 

دستاوردسازی برای دولت مدعی تحول !

در حالی که بیش از یکصد روز از آغاز به کار دولت ابراهیم رئیسی می‌گذرد و دولت مدعی شده سند تحول را به زودی رونمایی خواهد کرد، نه تنها هیچ گشایشی ولو به طور نسبی در وضعیت معیشت مردم ایجاد نشده، بلکه وعده‌های بزرگ رئیس‌جمهور و سایر دولتمردان هم رنگ باخته است.

نمود بارز این وعده‌ها، وعده بهبود اوضاع بورس تنها با یک دستور و وعده رفع مشکلات اقتصادی مردم بدون رفع تحریم بود که غیر عملی بودن اولی با سقوط مداوم شاخص‌ها آشکار شد و بی‌معنا بودن دومی هم با آغاز مذاکرات توسط شخصیت‌هایی که منتقد برجام و مذاکره بودند مشخص شد.

حالا که در پایان صد روز دولت رئیسی، مردم گشایشی نمی‌بینند، دستاوردسازی برای دولت در دستور کار قرار گرفته است؛ به گونه‌ای که رسانه‌های حامی دولت، سفر‌های استانی دولت را نیز به عنوان یک دستاورد به مردم قالب می‌کنند؛ در حالیکه آنچه مهم است، تاثیرات این دستاورد‌ها در زندگی مردم است که تاکنون نمودی نداشته است.

بزرگ‌نمایی رسانه‌های حامی دولت از یک قرارداد کوچک و معمولی !

به همین دلیل است که قرارداد کوچک و معمولی سوآپ گازی بین ترکمنستان، ایران و جمهوری آذربایجان به عنوان یک دستاورد مهم در دولت رئیسی مورد توجه قرار گرفته است بطوریکه روزنامه کیهان تیتر زده: «معامله ۲ میلیارد متر مکعبی گاز بدون FATF و برجام»، کیهان نوشته: «انعقاد قرارداد سوآپ گازی آن هم در آستانه دور جدید مذاکرات برجامی، علاوه بر اینکه دست ایران را در گفتگو‌ها پر می‌کند، این پیام مهم را به همراه دارد که اداره کشور با تکیه بر توان داخلی و با دیپلماسی فعال متکی بر محیط همسایگی امکان‌پذیر است و نیازی به دادن امتیازات یک‌طرفه به کشور‌های سلطه‌طلب نیست. همچنین شکوفا شدن ظرفیت سازمان اکو مدت کوتاهی پس از دائمی شدن عضویت کشورمان در پیمان راهبردی شانگهای، اثبات کرد ادعای مسئولان قبل و رسانه‌های حامی آن‌ها درباره حیاتی بودن مذاکرات برجامی و پیوستن به FATF برای اداره کشور، هیاهوی پوچی بود که فرصت‌های بسیاری را از کشور گرفت»

قرارداد سه جانبه سوآپ گاز ترکمنستان به آذربایجان ؛ موفقیت بزرگ یا دستاوردسازی برای دولت ؟

مشابه موضع کیهان‌نشینان در سایر رسانه‌های هم‌سو نیز مطرح شده بود. به طوریکه از این قرارداد گازی به عنوان «شکست بن بست دیپلماسی انرژی» یا «تبدیل ایران به قطب بزرگ انرژی منطقه» یاد کرده‌اند.

آیا قرارداد سوآپ گازی ترکمنستان به آذربایجان مهم است؟

اما واقعیت ماجرا چیست؟ آیا قرارداد سوآپ گازی که در سفر اخیر ابراهیم رئیسی به ترکمنستان امضا شده مهم است؟
طبق قراردادی که بین سه کشور امضا شده، ایران روزانه بین ۵ تا ۶ میلیون متر مکعب گاز ترکمنستان را به جمهوری آذربایجان انتقال می‌دهد و از این انتقال، حق سوآپ دریافت می‌کند.

برای اینکه حجم گاز انتقالی و سهم ایران را از این قرارداد درک کنیم لازم است بدانیم که میزان تولید روزانه گاز ایران حدود ۸۰۰ میلیون متر مکعب است. یعنی کل سوآپ گازی که از مسیر ایران انجام می‌شود معادل کمتر از یک درصد مجموع تولید گاز ایران است. هرچند عدد دقیقی از حق سوآپ ایران اعلام نشد، اما قطعا این میزان کمتر از ۳۰ درصد است؛ بنابراین ایران روزانه نهایتا ۱۵ میلیون متر مکعب از گاز صادراتی ترکمنستان به جمهوری آذربایجان سهم دارد که حتی به اندازه مصرف روزانه یک شهر بزرگ مهم نیست؛ بنابراین تاثیر چندانی در رفع نیاز استان‌های شمالی ندارد.

سابقه بد ترکمنستان در زمینه مبادلات گازی با ایران / زنگنه کشور را از واردات گاز از ترکمنستان بی نیاز کرد

از سوی دیگر، احیای مبادلات گازی با ترکمنستان به عنوان یکی از دستاورد‌های دولت رئیسی اعلام شده در حالیکه آنچه موجب قطع مبادلات گازی با ترکمنستان در زمان دولت روحانی شد، طمع ترکمن‌ها برای سوءاستفاده از نیاز ایران به گاز بود که در دولت احمدی‌نژاد و اوایل دولت روحانی، هر سال در اوج سرمای زمستان، قیمت گاز را افزایش می‌دادند و ایران هم چاره‌ای جز پذیرش درخواست آن‌ها نداشت بطوریکه ترکمن‌ها قیمت گاز را در چند سال تا ۹ برابر افزایش دادند. اما سرانجام بیژن زنگنه وزیر نفت دولت روحانی، با تکمیل خط لوله گاز نکا که گاز مناطق شمالی کشور را به طور کامل تأمین می‌کرد، کشور را از واردات گاز از ترکمنستان بی نیاز کرد.

ترکمنستان از ایران شکایت کرد تا غرامت بگیرد، اما ایران تنها محکوم به پرداخت بدهی گازی خود به ترکمنستان شد که از ابتدا هم پرداخت آن را پذیرفته بود. اما ایران هم، بابت کمیت و کیفیت گاز صادراتی ترکمنستان از آن‌ها شکایت کرد که ترکمنستان به ۱۵۰ میلیون دلار جریمه محکوم شد.

دولت رئیسی مجبور به سوآپ گاز از ترکمنستان شده است

حالا که دولت رئیسی با تداوم تحریم‌ها و کاهش سرمایه‌گذاری در میادین گازی کشور دچار کمبود گاز شده است، نه تنها مجبور به سوآپ گاز از ترکمنستان شده، بلکه تلاش خود برای زنده کردن برجام را دوچندان کرده است چرا که بر خلاف تبلیغات مستمر حامیان دولت، اقتصاد، زندگی و معیشت مردم به تحریم گره خورده و نمی‌توان این را انکار کرد.

حماسه سرایی برای دولت بی دستاورد !

با این‌حال برای فریب افکار عمومی، رسانه‌های حامی دولت از تاثیرات مهم قرارداد سوآپ گازی در بهبود نقش ایران در مبادلات جهانی انرژی و بی‌تاثیر بودن برجام و تحریم تیتر می‌زنند و از دریافت روزانه یک و نیم تا ۲ میلیون متر مکعب گاز توسط ایران، کشوری که روزانه ۸۰۰ میلیون متر مکعب گاز تولید می‌کنند، حماسه می‌سازند تا برای دولت بی دستاورد رئیسی، دستاورد بسازند.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
برچسب منتخب