شکوه معماری هخامنشی در ماکت تخت جمشید ساخته مهندس فتحی نژاد + تصاویر | وقایع روز
کد خبر: ۴۸۹۱
تاریخ انتشار: شنبه ۱۹ مهر ۱۳۹۹ - 10 October 2020
آشنایی با هنرمندان مشهور جهان(۴۱)
مقابل کرسی فرمانروایی بر جهان، مبهوت از جبروت این تالار و ستون‌های بلند، با طمانینه گام‌ برمی‌دارم و با خود می‌اندیشم، جز این، هیچ بنایی را شایسته جلوس تمدن توانا و سترگ ایرانیان بود؟
وقایع روز ـ مصاحبه ی مهندس فتحی نژاد ( سازنده ماکت بی نظیر تخت جمشید  ). 
 از پله‌های دروازه ملل بالا می‌روم، همدوش قراولانی از سپاه کورش و در مقابل دروازه ملل، عظمت و شکوه را به تحسین می‌ایستم و با احترام به تمدنی بشکوه، از دالان و سرسرا می‌گذرم و حیاط کاخ آپادانا با دیوارهای کنگره‌دار و بلند را طی کرده، در ابتدای کاخ جز آفرین کلامی برزبانم نمی‌نشیند.
 
مقابل کرسی فرمانروایی بر جهان، مبهوت از جبروت این تالار و ستون‌های بلند، با طمانینه گام‌ برمی‌دارم و با خود می‌اندیشم، جز این، هیچ بنایی را شایسته جلوس تمدن توانا و سترگ ایرانیان بود؟
اینجا همه جلال و شکوه و عظمت مرکز حکمرانی بزرگترین تمدن در جهان باستان، تمدنی که یکتاپرست بود و بنیانی بر عدالت گسترانیده بود را می‌توان به تماشا نشست.
 
تمام عظمت تخت‌جمشید را که فکری معمار پایه‌گذاشت و دستانی هنرمند نقش زد و بازوانی ستبر ساخت، امروز در دیدگانم میهمان است،‌ وه چه عظمتی، چه جلالی،چه حیف که در پستوی خانه‌ای پنهان بماند!
 
تالارها، ستون‌ها، کنگره‌ها، نقش‌های برجسته و هر آنچه از جبروت این شهر می‌توان تصور کرد، یکجا به‌چشم می‌آید اما در وهم هم نمی‌گنجد که این جلال آنگونه ویران شود و از آن ویرانی اکنون تنها ستون‌هایی بی‌سر و سر‌هایی بی‌ستون باقی بماند.
 
چهارده‌سال به‌زبان ساده است، چهارده‌سال وقت برای ساختن همه شکوه یک تمدن، تمدنی که هر انسانی با دیدن بقایای آن انگشت تحیر به دندان گزیده و در برابر عظمتش سرتعظیم فرود آورده است.
 
امروز مردی از تبار فارسی‌ها، جوانی عاشق کاری سترگ را به سرانجام رسانده، کاری که رنج‌هایش را نمی‌توان با قلم مقیاس کرد و به گوش و دیده آورد،‌رنج و مشقتی که برای ترسیم تخت‌جمشید بر گچ حساس دندان‌سازی نقش بسته و اکنون در مقابل دیدگانم بر روی چهارده میز چیده شده است.
 
شکوه معماری هخامنشی در ماکت تخت جمشید ساخته مهندس فتحی نژاد

ساخت ماکت تخت‌جمشیددر مقیاس یک هفتادم و پنجم

 با در نظر گرفتن تمامی شاخص‌ها و شاخصه‌های مهندسی و معماری، تمام ریزه‌کاری‌هایی که شاید به چشم نیاید و از میان هزاران بیننده، یکی را به تردید واندارد، در این سازه دیده شده است.
 
حکاکی‌ها، لوح‌ها، تصویرها و ستون‌ها، همه و همه مشابه آن چیزی است که عظمتش را اسکندر به خاکستر بدل کرد اما تاکنون مانده و تا آینده هم خواهد ماند.محمد‌مهدی فتحی‌نژاد فرد سازنده ماکت تخت‌جمشید، مهندس عمران است و از بیست سالگی، به ندای دلش جواب داده و آرام آرام ساخت این ماکت را آغاز کرده است.
 
او از رنج‌هایی که متحمل شده، از سختی‌هایی که برای فهمیدن خصوصیت‌ها و ریزه‌کاری‌ها و ... آن بنای عظیم به جان خریده است گفت، با این تاکید که در تمام این سال‌ها و با وجودی که تقریبا همه مسئولانی که این کار با آنان ارتباطی داشته و دارد، از آن اطلاع داشته‌اند، هیچ‌گاه دست یاری به‌سویش درازنشده است.
 
 
شکوه معماری هخامنشی در ماکت تخت جمشید ساخته مهندس فتحی نژاد
 

ماکت تخت جمشید در خانه ی اجاره ای

فتحی‌نژاد که امروز برای جا دادن ماکت تخت‌جمشید، خانه‌ای را اجاره کرده و ماهیانه یک‌میلیون تومان اجاره پرداخت می‌کند، گفت: ابتدا قصدم ساختن کاخ آپادانا بود، اما بعد از ساختن آن کاخ، تصمیم گرفتم که کار را تمام کنم.وی ادامه داد: ابزارها را خودم ساختم، با توجه به ظرافت و حساسیت کار‌‌ و نیازی که وجود داشت، اما چهارماه قبل که کار تمام شد، لذتش تنها برای یک روز بود، بعد نامرادی‌ها و بی‌مهری‌ها را که به‌یاد آوردم دلم گرفت و خستگی چهارده‌سال بر تنم هجوم آورد و آوار شدم در خودم!
 
این مهندس جوان که حالا چشمانش ضعیف شده و عینک می‌زند، در بیان خصوصیت‌های کار می‌گوید: تمام دیوارها و برج‌ها با توجه به سازه اصلی و آنچه در کتاب‌های مرجع در مورد آن نوشته شده است، با نمای آجرچینی ساخته شده استبه‌این معنی که بیش از بیست‌هزار عدد آجر در مقیاس یک‌هفتادم و پنجم آجرهای استفاده شده در بنای تخت‌جمشید ساخته و دانه دانه بر روی هم چیده و از چسب به عنوان ملات استفاده کردم تا ساخت قالب‌های اصلی به‌پایان رسید.
 
او که گاه برای ساختن یک حکاکی بر روی قسمتی از دیواره‌ها، بارها و بارها به تخت‌جمشید رفته و برگشته و تمام این مدت همه هزینه‌ها را به‌صورت شخصی تامین و پرداخت کرده است، با بیان اینکه در این مدت برای رفتن به تخت‌جمشید حتی بلیط ورودی را هم از هزینه شخصی خریداری کرده‌ام، اضافه کرد: زمانی که کار را شروع کردم، دوربین‌های امروزی و امکانات تصویربرداری مدرن در ایران نبود، من هم دوربین مناسبی نداشتم، بنابراین مجبور می‌شدم که بعضی از بخش‌ها را در محل تخت‌جمشید و با کپی‌برداری از اصل آن تراش بدهم.
 
 
شکوه معماری هخامنشی در ماکت تخت جمشید ساخته مهندس فتحی نژاد
 
 
 

دعوت مستقیم دولت مکزیک از ماکت کاخ آپادانا (بخشی از ماکت تخت جمشید )با هدف شرکت در نمایشگاه تمدن‌ها

فتحی‌نژاد در بیان خاطراتی از آن دوران، گفت: سال 78 بود، روزی به‌خاطر دارم که تردیدی در خصوص یک قسمت از حکاکی بخشی از پله‌های کاخ به‌وجود آمد و برای مراجعه به کتاب مرجع، به سازمان میراث که آن زمان در ارگ کریمخانی مستقر بود مراجعه کردم.
 
او ادامه داد: وقتی از مسئول کتابخانه درخواست کردم کتاب مورد نظرم را برای پنج دقیقه در اختیارم قرار دهد، در کمال ناباوری به من گفت؛ امروز نوبت خانم‌ها است، بروید و فردا مراجعه کنید. هرچه اصرار کردم فایده نداشت، حال آنکه هیچ مراجعه کننده‌ای در آن زمان در محل کتابخانه حضور نداشت.
 
فتحی‌نژاد در حالی که برگه با چندین امضا و هامش‌نویس را نشان می‌دهد، افزود: آن روز برای گرفتن مجوز استفاده از کتاب مورد نظر، مجبور به نوشتن درخواستی به‌نام مدیر کل میراث شدم و بعد از آنکه مدیر وقت، مسئول حراست و سایر مسئولان مربوطه آن را امضا کردند، فکر کردم ارزش این برگه که یک روز تمام وقتم را برایش صرف کرده بودم، بیشتر از دیدن کتاب است بنابراین برگه را به‌یادگار نگاه داشتم.
 
 روی برگه مورد نظر مسئول حراست بعد از موافقت مدیر کل وقت میراث، مدیر حراست آن اداره مرقوم کرده که با پنج دقیقه موافقت می‌شود!
سازنده ماکت تخت‌جمشید در خصوص ساخت بخش‌های مختلف این سازه باستانی، گفت: بخش‌هایی از این ماکت بارها و بارها ساخته و دوباره ساخته شده است، بخش‌هایی مانند ستون‌های کاخ آپادانا، پله‌ها و سربازان و ...
 
وی با تصریح اینکه تمام این دوباره سازی‌ها برای بهتر شدن سازه و ماکت بود، گفت: از کل این ماکت تنها کاخ آپادانا با دعوت مستقیم دولت مکزیک و با هدف شرکت در نمایشگاه تمدن‌ها برای مدت یک‌ماه به این کشور منتقل و آنجا به نمایش عمومی درآمده است.
 
 
شکوه معماری هخامنشی در ماکت تخت جمشید ساخته مهندس فتحی نژاد

هزینه اصلی این ماکت، چهارده سال از عمرم

فتحی‌نژاد با یادآوری اینکه در طول مدت ساخت این ماکت، تقریبا تمام مسئولان فرهنگی و مرتبط با موضوع میراث از کار مطلع بوده و بعضی هم آن را قبل از کامل شدن دیده‌اند.
 
او که تمایلی از بیان میزان هزینه ساخت این ماکت ندارد، با این تاکید که هزینه اصلی چهارده سال از عمرم است، خاطرنشان کرد: من هیچ منتی بابت ساخت این ماکت و هزینه‌هایی که برای آن متحمل شده‌ام بر کسی ندارم، اما فکر می‌کردم استقبال بیشتری از کار بشود.
 
فتحی‌نژاد که با همکاری یکی از دوستانش فیلم چند دقیقه‌ای رااز این ماکت ساخته است، ادامه داد: هر کدام از مسئولان در مواجهه با این اثر، تمایل دارند که من آن را هدیه کنم، اما باقاطعیت اعلام می‌کنم؛ حتی اگر مجبور شوم آن را به انباری منتقل کنم به‌هیچ عنوان این اثر را هدیه نخواهم کرد.
 
فتحی‌نژاد اضافه کرد: برای نمایش این اثر و اینکه بازدید کننده بتواند به‌خوبی عظمت کار را درک کند، باید محلی مناسب ایجاد شود به‌عنوان مثال بخشی از ماکت باید از بالا دیده شود، نورپردازی‌ها، جلوه‌هایی که ایجاد می‌شود و ... همه باید کارشناسی شده باشد.وی با تصریح اینکه نمایش این اثر در محلی مناسب تنها خواست او است، گفت: شخصا راه‌ استفاده از این اثر و استفاده مطلوب از آن را بلد هستم، اما کاش مسئولان زمینه‌ای فراهم می‌کردند سفارش‌های ساخت ماکت که از سوی برخی دوایر مطرح می‌شود، براساس قاعده و قانون به من سپرده شود نه اینکه به ماکت‌سازان دیگر استان‌ها یا حتی سایر کشورها مانند چین سفارش داده شود.
 
شکوه معماری هخامنشی در ماکت تخت جمشید ساخته مهندس فتحی نژاد
 

سازنده ماکت تخت‌جمشید با بیان اینکه این اثر تنها تا 12 اسفند ماه در محل فعلی(منزل مسکونی‌اش) قابل نمایش خواهد بود، گفت: به‌دلیل اتمام مهلت قرارداد اجاره، بعد از این تاریخ ماکت را جمع‌آوری کرده و به انبار منتقل خواهم کرد.
 ایران در حالی بزرگترین اثر تاریخی تمدن بشری را در اختیار دارد که اغلب بازدید کنندگان از آن، قادر به ترسیم دقیق مشخصات آن قبل از ویرانی نیستند و این ماکت به‌راحتی امکان ایجاد یک تصویر واقعی از تخت‌جمشید را در ذهن هر بیننده‌ای  فراهم می‌کند.
 
این درحالی است که تاکنون هیچ اثرهنری قابل قبول و توجهی، اعم از فیلم، انیمیشن و ... که به‌درستی و با استناد به اسناد و روایت‌های مورد تایید تاریخی، تخت‌جمشید و سایر آثار عهد باستان ایران را به مردم ایران و جهان معرفی کند، تولید نشده است.ماکت تخت‌جمشید که به گفته سازنده آن برای ساخت هر بخش از آن ساعت‌ها و روزها، در آثار و کتب تاریخی تفحص و تحقیق شده است، علاوه بر اینکه می‌تواند به‌عنوان یک اثر هنری در معرض دید همگان قرار گرفته و ذهنیت‌ها را در خصوص این اثر تاریخی سمت و سویی دقیق‌تر بخشد، می‌تواند مورد استفاده فیلم‌سازان و انیمیشن‌سازان قرار گرفته و زمینه و انگیزه‌ای باشد برای تولید انیمیشن، فیلم یا سریالی در خصوص ایران باستان.
 
شکوه معماری هخامنشی در ماکت تخت جمشید ساخته مهندس فتحی نژاد
 

فتحی‌نژاد با این تاکید که بیان تمام رنج‌ها و سختی‌های ساخت این ماکت، امکان پذیر نیست، گفت: کتاب‌های مرجع در مورد تخت‌جمشید، در استان فارس و شیراز و بعضا حتی ایران، انگشت شمار بوده و دسترسی به آنها چندان ساده نیست.
 
او ادامه داد: در زمان ساخت بخش‌هایی از این ماکت به‌دلیل اینکه سازه موجود کاملا از بین رفته یا بخش قابل ملاحظه‌ای از آن وجود ندارد، مجبور به استفاده از کتب مرجع بودم.فتحی‌نژاد برای بیان خاطره‌ای از آن زمان، گفت: روزی برای ساخت بخشی از ستون‌ها و کاخ آپادانا، با مشکل مواجه شده و برای استفاده از کتاب مرجع به تخت‌جمشید مراجعه کردم،اما هیچ امکانی برای تصویر برداری از کتاب مورد نظر که به‌هیچ وجه امانت داده نمی‌شد، وجود نداشت، از طرفی تنها دستگاه کپی موجود در تخت‌جمشید خراب بود و برای گرفتن یک برگ کپی از یک صفحه کتاب باید به مرودشت مراجعه می‌کردیم
 
.سازنده ماکت تخت‌جمشید گفت: آن زمان نه تلفن‌های همراه جدید مجهز به دوربین قوی وجود داشت، نه امکانات عکاسی مناسب، لذا تنها راه‌حل، کپی برداری بود، به‌این شیوه که کاغذ کالک را برروی تصاویر کتاب گذاشته و با دقت تصویر را کپی می‌کردم.او که اکنون تعداد قابل ملاحظه‌ای کاغذهای کالک که بر روی آن تصاویری از ستون‌ها، اشکال و ساختمان‌های تخت‌جمشید نقش بسته، در گنجه دارد، گفت: این جنبه ساخت ماکت تخت‌جمشید بسیار مهم است، اینکه در شرایطی این کار به سرانجام رسیده که بعضی روزها مجبور بودم وسایل خود را به تخت‌جمشید منتقل کرده و در محل به کار بپردازم و بعضا راهنمایان و نگهبانان هم کمک و همکاری می‌کردند.

لزوم توجه به آثار هنری، ارج نهادن این آثار و تولید کنندگان آن، در همه جوامع، خصوصا کشورهایی که به‌نوعی مقصد گردشگران محسوب می‌شوند، به‌خوبی درک شده است، اما در عمل به دلایلی، شاهد اقدام به‌موقع و کاملی نیستیم.

بی‌تردید ماکت تخت‌جمشید، تحسین هر بیننده‌ای را نثار سازنده جوان آن خواهد کرد، اثری ماندگار که به‌واسطه سایت اینترنتی ایجاد شده توسط فتحی‌نژاد، امروز بسیاری از مردم کشورهای مختلف جهان از وجود آن مطلع بوده و روند کار را پیگیری می‌کنند، یک اثر بی‌نظیر هنری است که هزینه‌ای برابر با چهارده‌سال جوانی این مهندس هنرمند بوده و با هیچ معیاری نمی‌توان برای آن قیمتی تعیین کرد.
ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید ماکت تخت جمشید

به‌حتم توجه به چنین استعدادهایی می‌تواند اقدامی عملی در راستای شعار توجه به جوانان باشد و تولید آثار ماندگار دیگری را پی‌ریزی کند.
 
منبع: ایسنا
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: