شرایط ازدواج موقت و مسائل حقوقی آن
کد خبر: ۶۳۲۵
نویسنده: رفعت کرمی مهر
تاریخ انتشار: يکشنبه ۰۲ آذر ۱۳۹۹ - 22 November 2020
شرایط ازدواج موقت چه به لحاظ هزینه و چه به لحاظ حقوقی آسانتر از ازدواج دائم است و به همین دلیل در شرایط کنونی که جوانان به لحاظ مالی توان ازدواج دائم را ندارند، مورد توجه قرار گرفته است.

وقایع روز- «متعه» یا «نکاح منقطع» یا «ازدواج موقت» که به «صیغه» نیز معروف است، نوعی ازدواج در مذهب شیعه است که در آن عقد ازدواج برای مدت معین و محدودی با مهریه ای معلوم، بین زن و مرد بسته می شود و با پایان آن رابطه زوجیت نیز خود به خود منقضی می شود. شرایط ازدواج موقت از نظر شرعی بسیار آسان است.

شرایط ازدواج موقت

شرایط ازدواج موقت

  • در ازدواج موقت، رضایت طرفین و خواندن صیغه کافی است و نوشتن و شاهد گرفتن لازم نیست.
  • زن و مرد می‌توانند خود صیغه عقد را بخوانند. ابتدا باید مدت عقد و میزان مهریه را معین کنند و بعد صیغه عقد را بخوانند.
    زن می‌گوید :
    «زَوَّجتُکَ نَفْسی فی المُدَّةِ الْمَعْلوُمَه عَلَی الْمَهْرِ الْمَعْلوُم» (خودم را به تو تزویج کردم برای مدت معین با مهر معین).
    بعد مرد می‌گوید:
    «قَبِلْتُ» (قبول کردم)
    تبصره: اگر خود مرد و زن نتوانند صیغه را به عربی صحیح بخوانند به هر لفظی که صیغه را بخوانند صحیح است. اما باید لفظی را بگویند که معنی زَوَّجْتُ و قَبِلْتُ را بفهماند.
  • زن زمانی که در عقد دیگری بوده است، با مردی که قصد دارد در آینده با او ازدواج کند، زنا نکرده باشد؛ زیرا اگر مردی با زن شوهرداری زنا کند برای همیشه آن زن بر او حرام می شود
  • عقد موقت طلاق ندارد بلکه جدا شدن زن و مرد بواسطه تمام شدن مدت عقد و یا بخشیدن مدت  باقیمانده توسط مرد به آن پایان می دهد.
  • کسی که صیغه را می خواند باید بالغ و عاقل باشد.
  • دختری که به حد بلوغ رسیده و رشیده است؛ یعنی مصلحت خود را تشخیص می دهد اگر بخواهد شوهر کند چنانچه باکره باشد باید از پدر یا جد پدری خود اجازه بگیرد، ولی اگر باکره نباشد در صورتی که بکارتش به وسیله شوهر کردن از بین رفته باشد اجازه پدر و جد لازم نیست.
  • زن در زمان اجرای عقد موقت، در حباله نکاح کس دیگری درنیامده باشد، یعنی همسر شخص دیگری نباشد.
  • زن هنگامی که می خواهد به عقد مردی در آید، اگر قبلا در عقد دیگری بوده و طلاق گرفته یا مدت عقد موقتش به سر آمده، مدت عده خود را نیز گذرانده باشد.

شرایط ازدواج موقت

سوالات حقوقی در مورد شرایط ازدواج موقت

اگر چه ازدواج موقت از قید و بندهای حقوقی ازدواج دائم آزاد است، اما مسائل حقوقی خاص خود را دارد که توصیه می شود به ویژه زنان پیش از اقدام به ازدواج موقت از مسائل حقوقی آن آگاه باشند. 

سوالات حقوقی درمورد ازدواج موقت

حکم ازدواج موقت زن با 2 مرد در یک بازه زمانی

از نظر شرعی، این زن مرتکب حرام شده و اگر با مرد دوم، رابطه جنسی برقرار کرده باشد، زناکار محسوب می شود و بنا بر نظر اکثر فقها – علاوه بر اجرای حد شرعی - بر مرد دوم حرام ابدی می‌شود.

از نظر حقوقی؛ ماده 1050 قانون مدنی نسبت به صحت و بطلان چنین عقد و حکم حرمت آن سخن گفته و چنین مقرر داشته: «هر کس زن شوهردار را با علم به وجود علقه زوجیت و حرمت نکاح و یا زنی را که در عده طلاق یا در عده وفات است با علم به عده و حرمت نکاح برای خود عقد کند عقد باطل و آن زن مطلقاٌ بر آن شخص حرام مۆبد می‌شود».

اما حکم کیفری و مجازات این زن که با داشتن شوهر، خود را به عقد شخص دیگر در آورده مطابق ماده 644 قانون تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده، حبس از شش ماه تا دو سال و یا از سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌باشد.

همچنین کسی که او را برای مرد دوم عقد کرده اگر عالم به شوهردار بودن یا در عده بودن زن بود، به استناد ماده 643، همان قانون به حبس از شش ماه تا سه سال ‌یا از سه میلیون تا هیجده میلیون ریال جزای نقدی و تا 74 ضربه ‌شلاق محکوم می‌شود و اگر دارای دفتر ازدواج و طلاق یا اسناد رسمی باشد برای همیشه از تصدی دفتر ممنوع خواهد گردید.


بیشتر بخوانید: افزایش ازدواج با سالمندان به خاطر پول


حال اگر این زن با شخص دوم، رابطه جنسی برقرار کرده باشد، مجازاتش در ماده 225 و 230 قانون مجازات بیان گردیده که در صورت محصنه بودن زن در حال زنا، به استناد ماده 225 قانون مجازات اسلامی؛ مجازاتش رجم و در صورت عدم امکان اجرای رجم با پیشنهاد دادگاه صادر کننده حکم قطعی و موافقت رئیس قوه قضائیه چنانچه جرم با بینه ثابت شده باشد، موجب اعدام زانی محصن و زانیه محصنه است و در غیر این‌‌صورت موجب صد ضربه شلاق برای هر یک می‌‌باشد. و اگر زنایش محصنه نباشند، به استناد ماده 230 قانون مجازات اسلامی، مجازاتش صد ضربه شلاق است.

ارث در صیغه موقت

در قانون مدنی ایران با توجه به ماده ۹۴۰ که گفته «زوجین که زوجیت آنها دائم بوده و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث میبرند.» مشخص میشود که در ازدواج موقت ارث وجود ندارد اما اینکه آیا میتوان شرط ضمن عقد توارث را کرد مشخص نیست. برخی حقوقدانان چنین شرطی را با توجه به اصل صحت صحیح ولی برخی سکوت قانون را به معنی نبود این امکان میدانند و تغییر در مقررات ارث را با توجه به اینکه به منافع افراد دیگر و مصلحت اجتماعی مربوط است از طریق قرارداد ممکن نمیدانند.

مذهب در صیغه موقت

زن نمی تواند با غیر مسلمان و بنا به قولی غیر شیعیان دوازده امامی ازدواج کند و مرد هم با زن ناصبی و مشرک نمیتواند ازواج کند اما با اهل کتاب از جمله زرتشتیان میتواند ازدواج کند.

تعداد ازدواج موقت زن با بیش از یک مرد در یک زمان جایز نیست اما بر اساس نظر مشهور مرد در ازدواج موقت محدودیت عددی ندارد و به هر میزان که بخواهد میتواند همسر موقت اختیار کند، برخلاف ازدواج دائم که به چهار همسر همزمان محدود شدهاست.

عده در ازدواج موقت

مدت عده ازدواج موقت، دو بار پاک شدن از قاعدگی پس از پایان متعه است. برای اشخاصی که با وجود یائسه نبودن قاعده نمیشوند، این مدت ۴۵ روز است.

اجازه پدر در ازدواج موقت

اما حتی فقهایی که ولایت پدر بر دختر را می پذیرند اتفاق نظر دارند که اگر پدر با وجود تمایل دختر وی را از ازدواج با همتای خود منع کند ولایت او بدون تردید ساقط می شود که در اصطلاح آن را «عضل» می نامند.

در بین فقهای معاصر؛ امام خمینی (ره)، شبیری زنجانی، جواد تبریزی، نوری همدانی و سید علی سیستانی فتوا دادهاند که باید اجازه پدر اخذ شود. مکارم شیرازی، محمدعلی اراکی، فاضل لنکرانی، صافی گلپایگانی، وحید خراسانی، ابوالقاسم خویی،سید صادق شیرازی و سید علی خامنهای، گرفتن اجازه از پدر را «احتیاط واجب» دانسته اند.

(نظر احتیاطی به این معناست که فقیه به قطعیت در موضوع نرسیده و حکم یا فتوا صادر نمی کند ولی بر اساس اصل «احتیاط» آن را توصیه می کند).

اما سید محمدرضا گلپایگانی، محمدصادق روحانی، سید محمد حسینی شاهرودی، محمد صادقی تهرانی و عبدالکریم موسوی اردبیلی، محمدعلی گرامی، معتقدند که اجازه پدر برای دختر بالغ (بر اساس نظر مشهور 9 ساله قمری) که خیر و صلاح خود را تشخیص می دهد، لازم نیست.

در چه مواردی ثبت ازدواج موقت الزامی است

ماده ۲۱ قانون حمایت از خانواده مقرر می دارد: نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران در جهت محوریت و استواری روابط خانوادگی، نکاح دائم را که مبنای تشکیل خانواده است مورد حمایت قرار میدهد. نکاح موقت نیز تابع موازین شرعی و مقررات قانون مدنی است و ثبت آن در موارد زیر الزامی است:

  • زمانی که زن صیغه ای باردار گردد ، مرد موظف و مکلف به ثبت ازدواج موقت خواهد بود.
  • زمانی که ضمن عقد ، ثبت ازدواج موقت از سوی زوجه شرط شده باشد و این شرط قابل اثبات باشد ، مرد مکلف به ثبت ازدواج موقت است.
  • زمانی که طرفین ازدواج بر ثبت ازدواج موقت توافق کنند.

امتناع شوهر از ثبت رسمی ازدواج موقت

آیین نامه اجرایی ماده ۲۱ قانون حمایت از خانواده، در بهمن ماه سال ۹۳ تصویب شده است. و تصریح می دارد: چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی به ازدواج دائم، طلاق یا فسخ نکاح اقدام یا پس از رجوع تا یک ماه از ثبت آن خودداری یا در مواردی که ثبت نکاح موقت الزامی است از ثبت آن امتناع کند، ضمن الزام به ثبت واقعه به پرداخت جزای نقدی درجه پنج یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم میشود. این مجازات در مورد مردی که از ثبت انفساخ نکاح و اعلام بطلان نکاح یا طلاق استنکاف کند نیز مقرر است.

امتناع شوهر از گرفتن شناسنامه برای فرزند حاصل از ازدواج موقت

بر اساس ماده ۸ قانون حمایت از خانواده و بر اساس اصول آیین دادرسی گرفتن تقاضای صدور شناسنامه در صلاحیت دادگاه خانواده محل اقامت خوانده یا آخرین محل سکونت وی در صورت خروج از کشور یا مشخص نبودن محل اقامت وی خواهد بود.

گرفتن شناسنامه برای فرزند حاصل از ازدواج موقت

مادر می تواند با مراجعه به دادگاه خانواده و اثبات واقعه ازدواج موقت که به تبع آن الحاق فرزند به پدر ثابت خواهد شد پدر را ملزم به اخذ شناسنامه برای فرزند نماید این عمل باعث تعلق ارث و سایر حقوق به چنین فرزندی خواهد شد.

حتی اگر به پدر فرزند هم دسترسی نباشد جای نگرانی نیست، چرا که تبصره ماده 16 قانون ثبت احوال مقرر کرده است اگر ازدواج پدر و مادر شرعی باشد، اما به ثبت رسمی نرسیده باشد، در صورتی که پدر به هر دلیل حضور نداشته باشد و به مدارک وی نیز دسترسی وجود نداشته باشد، مادر باید برای صدور شناسنامه یک طرفه از دادگاه حکم «امین موقت» دریافت کند.

با دریافت حکم امین موقت، مادر سمت قانونی پیدا کرده و میتواند با مراجعه به ادارات ثبت احوال نسبت به صدور شناسنامه یک طرفه مادری، با نام خانوادگی خود اقدام کند.

نظرات کاربران
فریبا
Iran (Islamic Republic of)
۰۲ آذر ۱۳۹۹ - ۰۹:۱۰
گند بزنن به قوانین من درآوردی تون
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: