تاریخ جنگ قره باغ : ارمنستان شهر کلبجر را تصرف کرد | وقایع روز
کد خبر: ۶۵۴۹
نویسنده: پوریا فروتن
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۰۵ آذر ۱۳۹۹ - 25 November 2020
در جنگ اول قره باغ نبرد کلبجر در ماه مارس و آوریل سال 1993 انجام گرفت که منجر شد این منطقه توسط ارمنستان تصرف شود. سقوط شهر کلبجار به دست ارمنستان میتواند به یکی از تاریکترین دوران تاریخ آذربایجان نسبت داده شود.

کلبجر

وقایع روز - اختصاصی ؛ در 9 می 1992، نیروهای ارمنستان شهر شوشا را تصرف کردند اما تا سال بعد در همان خطوط دفاعی خود باقی ماندند و به پیشروی هایشان ادامه ندادند.


بیشتر بخوانید: ترامپ به دنبال راهی برای حمله به ایران جهت متوقف کردن برنامه هسته ای ایران است


جنگ بین ارامنه و آذری ها در سایر مناطق این محاصره از جمله لاچین، خوجاوند و آغدارا ادامه داشت. تقریباً تمام حملات آذربایجان با شکست همراه میشد و حتی آذربایجان نمی توانست سرزمین های تصرف شده خود را حفظ کند. در بهار سال 1993 ارتش آذربایجان، که در مراحل ابتدایی جنگ دست برتر را داشت، غیر سازمان یافته و غیر منسجم شده بود. در مارس 1993 جنگ به غرب و جنوب قره باغ نیز کشانده شده بود و وضعیت را برای نیروهای آذری بیش از پیش سخت‌تر کرده بود.


بیشتر بخوانید: مشاور رهبر معظّم انقلاب : حمله ایالات متحده به " جنگی تمام عیار " تبدیل خواهد شد


قره باغ یک استان خودمختار در دوران اتحاد جماهیر شوروی بوده که تحت سلطه جمهوری آذربایجان اداره می شده است، در آن زمان جمعیت قره باغ را تقریباً 76٪ ارمنی ها تشکیل میداده اند. با نزدیک شدن به تجزیه اتحاد جماهیر شوروی در اواخر دهه 1980، دولت قره باغ تمایل خود را برای جدایی و اتحاد با جماهیر شوروی ارمنستان ابراز کرد. تا سال 1991، ارمنستان و آذربایجان کشورهای مستقلی بودند اما جمهوری نوپای قره باغ علی رغم اعلام استقلال دولتش در سطح بین المللی شناخته نشده باقی ماند. در فوریه 1988 خشونت های بسیار خفیفی بین دو گروه آذربایجانی و ارمنستانی شعله ور شده بود، درگیری ها با آمدن تانک ها، هلی کوپترها و بمب افکن های جنگنده ساخت اتحاد جماهیر شوروی که پس از فروپاشی نیز که دو کشور از آن استفاده میکردند، افزایش یافت.
کلبجر خارج از منطقه مورد مناقشه قره باغ قرار دارد، اما این منطقه از سال 1988 به مدت پنج سال درگیر جنگی بوده است که نیروهای ارمنی و آذری در آن نبردهای سختی را انجام دادند. جنگ کلبجر اولین نبردی بود که نیروهای ارمنی از مرزهای قره باغ خارج شدند و خارج ار مناطق مورد مناقشه جنگیدند. کلبجر، منطقه ای است بین ارمنستان و مرزهای جمهوری خودمختار قره باغ است، این منطقه از دهها دهکده و شهرستان تشکیل شده است که کلبجر نیز نامیده می شود. پس از مقاومت شدید نیروهای آذربایجانی، قدرت دفاعی آذربایجان به سرعت فرو ریخت و کلبجر در 3 آوریل 1993 سقوط کرد.
کلبجر منطقه ای است که بین چندین دره و رشته کوههای موروف احاطه شده است. نیروهای ارمنی از چهار جهت، از جمله ارمنستان، منطقه ای بیش از 1900 کیلومتر مربع را مورد حمله قرار داده و تصرف کردند. این منطقه در آن زمان برای ارمنستان منطقه بسیار مهمی بوده است و به موجب آن قره باغ از طریق مسیر کلبجر برای ارسال کمک به قره باغ مسیر خوبی پیدا کرده بوده است.


بیشتر بخوانید : جنگ قره باغ : شکست سنگین اتحادیه اروپا از روسیه در قفقاز جنوبی


مارس 1993 غم و درد در کلبجر

لبجر بین ارمنستان و مرز غربی استان خودمختار قره باغ واقع شده است. این منطقه بین رشته کوه شیب دار واقع شده است، جمعیت کلبجر در زمان جنگ اول قره باغ چیزی حدود 45000 تا 60000 نفر بوده است که عمدتاً از آذریهای قومی و کردها تشکیل می شده است. در طول جنگ، ارامنه قره باغ نارضایتی خود را از هفتاد سال حاکمیت آذری ها بر آن منطقه ابراز داشتند و گفتند که آنها از خود در برابر تجاوزات آذربایجان دفاع خواهند کرد. ارمنستان بار ها اظهار کرده بوده است که قره باغ در طول تاریخ متعلق به ارمنستان بوده و ادعاهای آذربایجان در مورد سرزمین آنها تنها دروغی بیش نیست.
در مارس 1993، گزارش شده بود كه تهاجم نظامي توسط نيروهاي آذربايجاني و رگبارهاي توپخانه اي آنها خسارات سنگینی به منطقه وارد کرده است. اين امر رهبران نظامي ارمنستان را بر آن داشت تا برای دفاع از منطقه وارد عمل شوند. مونت ملکونیان، معروف ترین فرمانده ارامنه و فرمانده جبهه جنوب در مارتوني ( خوجاوند ) در جنگ اول قره باغ، تصميم ارمنستان جهت تصرف کلبجار را اینگونه توصیف کرد. کلبجر مساله ملی و تاریخی است ... کلبجر در طول تاریخ متعلق به ارامنه بوده است ... ما با اسلحه های خود ازاین شهر [در برابر آذری ها] دفاع خواهیم کرد. متاسفانه! خیلی خوب می شد اگر آذری ها آن را درک میکردند که واقعیت این است که اینجا متعلق به ما است". وی در برابر سوالی که از وی پرسیده شد که در برابر خروج بسیاری از غیرنظامیان چه پاسخی دارید ملکونیان پاسخ داد:" خون زیادی از هر دو طرف ریخته شده است ... احساسات به اوج خود رسیده است و زندگی مشترک در آینده نزدیک ​​مساعد نیست.
شکست های آذربایجان در اواخر ماه مارس باعث شده بود که ارتش آذربایجان غیرنظامیان را از منطقه کلبجر به شهر شمالی ایول آخ و دومین شهر بزرگ آذربایجان، گنجه تخلیه کند. ارمنی ها نیرویی چند صد نفری را برای ورود به کلبجر از چهار جهت مختلف جمع کرده بودند: گروه تانک ها و نیروهای ملکونیان از قره باغ از جنوب شرقی حمله میکردند، یک واحد پنجاه نفره از شهر واردنیس، ارمنستان از غرب وارد شده بود؛ سومین نیرو از روستای آغدبان از شمال حمله ور شده بود و نیروی اصلی حمله خودش را از روستای نارین کلار وارد کرده بود.
همزمان با آغاز حمله ارمنستان از 27 مارس، تنشها با حضور نیروهای آذربایجانی و جنگجویان خارجی چچنی، افغان و دیگر جنگجویان خارجی بالا گرفته بود. نیروهای ملکونیان در چند جبهه برای فتح کلبجر با مقاومت سرسخت آذربایجانی ها روبرو شده و مجبور به عقب نشینی شدند. نیروهای ملکونیان با سرعت کمی پیشروی می کردند زیرا گردنه های برفی کوههای موروف بسیار سرد و یخ زده و برفی بوده است.

جنگ قره باغ

ملکونیان فرمانده نبرد کلبجر

در 28 مارس، نیروهای ملکونیان به نیروهای آذربایجانی حمله کردند و نبردی هشت ساعته در گرفت تا اینکه نیروهای وی توانستند خط دفاعی آذربایجان را در هم بشکنند. نیروهای آذری مستقر در منطقه با رسیدن به رودخانه تارتار از کلبجر، لاچین و روستای ذولفگارلی در همه مناطق دور شده بودند.
در 29 مارس، نیروهای ارمنی شهر کلبجر را محاصره کردند. یک روزنامه نگار گزارش داد که بمباران شدیدی در کلبجر، از سوی توپخانه های گراد ارمنستان دیده میشود.
دو روز بعد خیل عظیم مردم آذری از کلبجر با اتومبیل و کامیون های خود در گردنه های خروجی شهر دیده می شده اند که در حال فرار از منطقه بوده اند. ملکونیان به نیروهای خود دستور داده بود تا پیشروی خود را متوقف کنند تا به ساکنین اجازه دهد که از آنجا مهاجرت کنند. وی با ارزیابی اینکه بیشتر پناهندگان منطقه را ترک کرده اند، به واحدهای خود دستور داد تا پیشروی کنند و یک گروه را برای نگهبانی به یک تونل حیاتی که به سمت جنوب به سمت ذوالفقاری هدایت می شده است، فرستاد. در حالی که سربازان وی تصور می کردند بیشتر غیرنظامیان کلبجر را ترک کرده اند، با یک کامیون در تونل روبرو شدند و با تصور اینکه این وسیله نقلیه نظامی است، آن را با شلیک موشک منهدم کردند. با مشاهده لاشه خودرو، نیروهای ارمنی متوجه شدند که آنها وسیله نقلیه ای را که افراد غیر نظامی را انتقال می داده است هدف قرار داده است. بیست و پنج کارگر کرد و آذری و چهار نفر از جمله راننده کامیون و دخترش کشته شده بودند. افرادی که آسیب دیده بودند نیز به دستور ملکونیان به بیمارستانی در پایتخت قره باغ، استپاناکرت منتقل شدند. با این حال، یازده نفر از آنها جان خود را از دست دادند.

ملکونیان جنگ قره باغ


بیشتر بخوانید : جنگ قره باغ : ارتش جمهوری آذربایجان وارد کلبجر شد + ویدئو و عکس


دو روز پیش از سقوط کلبجر  

پس از حادثه ذوالفقاری، نیروهای وی به پیشروی های خود ادامه دادند و به پانزده کیلومتری کلبجر رسیدند. تخلیه غیرنظامیان در کلبجر توسط هوا و زمین در حال انجام بود و ملکونیان 40 ساعت حمله نیروهای خود را متوقف کرد تا خیل عظیم مهاجران مهلت کافی را برای تخلیه شهر داشته باشند.
در اول آوریل، نیروهای وی با ارسال پیام رادیویی به فرماندار منطقه، از وی خواستند که منطقه را ترك كرده و تسلیم شوند. اما فرماندار منطقه پاسخ داد "ما هرگز قرار نیست برویم ... ما تا پایان خواهیم جنگید."
با پایان مهلت مقرر در 2 آوریل ، زره پوش های ملکونیان وارد منطقه شدند و با یک سری تانک و پیاده نظام آذری روبرو شدند. پس از آنکه خط دفاع آذری مورد حمله قرار گرفت تنها چند دقیقه پس از نبرد از بین رفت. ملکونیان شکست آذری ها را اینگونه بیان کرد "آذربایجان با کمبود تجهیزات مواجه بود، بسیاری از نیروهای آذری آمادگی این نبردها را نداشتند. جالب اینجاست که علی رغم اینکه تعداد نیروهای آذری به شصت نفر رسیده بود، اما آنها دستور داشتند که به پیشروی هایشان ادامه دهند.

آذری قره باغ کلبجر

کلبجر سقوط کرد

3 آوریل، نیروهای ارمنی کلبجر را محاصره کردند و مقاومت آذری ها بسیار شکننده شده بود. فرمانده آذری سوره حسینوف و تیپ 709 وی که وظیفه دفاع از کوههای موروف و شهر کلبجر را بر عهده داشتند، پس از آغاز نزاع سیاسی و نظامی در جبهه های کلبجر به گنجه عقب نشینی کردند. ارمنستان این عقب نشینی ها را به علت خستگی ناشی از جنگ در ساکنان و نظامیان نقل کرده است.
برادر بزرگ ملکونیان، مارکار روز تصرف کلبجر را اینگونه شرح داده است:
یک سرباز دشمن با دست باندپیچی و پای سوخته سوار الاغ می شود و خود را تسلیم می کند. پیرمردی با ژاکت کمرنگ و پر از مدال های جنگ با گریه خانه خود را برای همیشه ترک میکند. زنی سالخورده با لباس سیاه و سفید، در حال تکان دادن ملحفه پاره شده خود بر روی چوب، به آذری با ملکونیان سلام و احوالپرسی می کند و سپس ناگهان برای بوسه زدن پای ملکونیان روی زمین زانو می زند. ملکونیان با تعجب می گوید Yok به زبان آذری یعنی نه و زن را با بازوی خود بالا می آورد. و به او میگوید هرگز این کار را نکن.

کلبجر قره باغ

جنایات جنگی در کلبجر

کلبجر در نهایت به تصرف درآمد. شهر رها شده بود و هیچ آذری در آن دیگر زندگی نمی کرد. تصرف این منطقه برای ارمنی ها یک معنی داشت که آنها از قره باغ تا ارمنستان، را در اختیار گرفته بودند. خیلی از آذری ها هنگام عقب نشینی از طریق گذرگاه رشته کوه موروف، یخ زده بودند و جان خود را از دست داده بودند. چهار هلی کوپتر آذربایجانی که در حال انتقال پناهندگان و مجروحان از منطقه درگیری بودند نیز با شلیک های ارامنه سقوط کردند. با عزیمت آخرین هلی کوپترها از قره باغ، آذری ها مجبور بودند در یخبندان از میان برف سنگین عبور کنند. تقریباً 39000 غیرنظامی در اردوگاه های یولاخ و داشكسن در کمترین امکانات در سرما و بوران پناه داده شده بودند. بیش از 15000 آذری که منطقه را ترک کرده تاکنون خبری در دست نیست. در طول حمله کلبجر، ارمنی ها مرتکب جنایات جنگی زیادی شدند که حملات آنها موجب شد تا مردم غیرنظامی بسیاری به مهاجرت اجباری تن دهند.
کلبجر تا 11 نوامبر سال 2020 تحت کنترل جمهوری قره باغ و ارمنستان بود، زمانی که در جنگ دوم قره باغ نیروهای ارمنی تسلیم آذربایجان شدند و این منطقه به همراه سایر مناطق قره باغ با توافقنامه صلح تحت نظارت روسیه به آذربایجان تحویل داده شد.

ارمنستان قره باغ

 

 
نظرات کاربران
ترک
Iran (Islamic Republic of)
۰۵ آذر ۱۳۹۹ - ۱۸:۵۹
آقای نویسنده شما ارمنی هستی
سید رسول زنگانلی
Iran (Islamic Republic of)
۰۵ آذر ۱۳۹۹ - ۱۹:۳۵
جناب فروتن اولا من تشکر میکنم از شما بابت اینکه هم نظر موافقان را انعکاس میدهید و هم نظر مخالفان رائدوما جناب فروتن باید خاطر نشان کنم خدمتتان ما در کشور" آذری" نداریم و این کلمه من در آوردی کار رضا پالانی و دارو دسته اون فرد هستش.همان کلمه " تورک " و یا همان " تورک آذری " صحیح است.این کلمه من در آوردی " آذری " یا به قول ما تورک ها " قوندارما کلمه " توسط رضا پالانی برای تیشه زدن به ریشه تورک در این کشور ساخته شده.
سید رسول زنگانلی
Iran (Islamic Republic of)
۰۵ آذر ۱۳۹۹ - ۱۹:۳۸
ضمن تشکر از جناب فروتن بابت نشان دادن چند عکس از جنایات ارامنه اشغالگر و وحشی در حق ملت بزرگ آذربایجان.
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۰۵ آذر ۱۳۹۹ - ۱۹:۵۶
ننگ ابدی بر ارمنی ها و حامیانش باد
حسن حبشي
Iran (Islamic Republic of)
۰۵ آذر ۱۳۹۹ - ۲۳:۰۸
جناب فروتن شما به جزئيات اشاره کرديد اما عمدا مسائل عمده واصلي رامغرضانه از قلم انداختي وآن کمک هم پيمانان ارمنستان بخصوص روسيه که عملا درگير جنگ بود ناديده گرفتيد
رضا
Iran (Islamic Republic of)
۰۶ آذر ۱۳۹۹ - ۲۲:۴۸
ننگ بر ارمنستان جنایتکار و هم پیمانانش که کاری جز خونریزی بلد نبودند. بالاخره کائنات قصاص اینکار رو بهشون برگرداند و مثل .. جنازه هاشون متعفن شد
رامین
Iran (Islamic Republic of)
۰۷ آذر ۱۳۹۹ - ۱۷:۲۲
منم در دفاع ار ترکها کامنت میدم اما انگار به دلایلی به دلایلی به دلایلی منعکس نمیشه
ناشناس
Germany
۰۷ آذر ۱۳۹۹ - ۲۳:۳۵
ملکونیان محبوب جالب است جنایتکار محبوب هم می شود.
اسلام تورک
Iran (Islamic Republic of)
۱۵ آذر ۱۳۹۹ - ۰۸:۲۰
من پیر غلام اقوام تورک با غیرت تورکم با ۸۴ سال سن ای کاش آن ملکونیان که شایسته ی ... زنده می بود و در دیدگان دنیا با اون کشتی میگرفتم ای کاش
تاریخ با نامردی از او یاد خواهد کرد
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: