مصباح یزدی و نسبتش با سیاست؛ از کناره‌گیری تا لیدری
کد خبر: ۷۷۵۶
تاریخ انتشار: يکشنبه ۱۴ دی ۱۳۹۹ - 03 January 2021
مرحوم آیت الله محمدتقی مصباح یزدی را باید بزرگترین کارگزار ایدئولوژیک جمهوری اسلامی از دهه هفتاد به بعد دانست. او بی تردید صاحب تاثیرگذارترین دیدگاه ها بر شکل حکومت سیاسی است

مصباح یزدی و نسبتش با سیاست؛ از کناره‌گیری تا لیدری

وقایع روزـ یادداشت؛

مرحوم محمدتقی مصباح یزدی را باید بزرگترین کارگزار ایدئولوژیک جمهوری اسلامی از دهه هفتاد به بعد دانست. او بی تردید صاحب تاثیرگذارترین دیدگاه ها بر شکل حکومت سیاسی است که بعد از وفات بنیانگذار انقلاب اسلامی تدریجا تکوین یافت. گرچه او معمولا به واسطه نظرات جنجالی سیاسی اش مورد توجه قرار می گرفت اما انچه در واقع از بسیاری مجتهدان سیاسی متمایزش می کرد، نظریه پردازی او در حوزه ولایت فقیه بود به گونه ای که جنبه های اقتدارگرایانه این نظریه را نسبت به مقومات دموکراتیک آن توسعه می داد.

 وجه دیگر تمایز ایشان تلاش جدی در کادرسازی برای نظام بود که تدریجا موجب شکل گیری طبقه خاصی از نخبگان فکری سیاسی شد که تدریجا در نهادهای مختلف عموما انتصابی نظام جای گرفتند. این تلاش در دهه چهل و پنجاه، از طریق مدرسه حقانی دنبال می‌شد و بعد انقلاب در موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ادامه یافت. از همین حیث نقش آیت الله مصباح را می توان تا حدی مشابه نقش رشید رضا و مودودی در تقویت و تکوین گروه های مذهبی سیاسی رادیکال دانست.

قبل انقلاب فعالیت فرهنگی و علمی و تلمذ نزد بزرگان حوزه نظیر ایات عظام بروجردی و بهجت و اراکی و علامه طباطبایی یا نقش مدیریتی در مدرسه حقانی و موسسه «در راه حق» را بر مبارزات سیاسی خوش تر داشت. دستاورد آن دوران تالیف کتب آموزشی بسیار سودمند در اخلاق، منطق و فلسفه اسلامی بود. روی همین سابقه بود که در سالهای دهه شصت عهده دار تنظیم دروس حوزه و دانشگاه، عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی و از همه مشهورتر مناظره فکری با احسان طبری و فرخ نگهدار، سران فکری چپگرا در کنار دکتر سروش شد. اما او از دهه هفتاد به بعد ورود جدی به سیاست، حتی در شکل انتخاباتی و حزبی داشت و وجهه علمی اش تحت الشعاع قرار گرفت. گرچه اواخر عمر با حضور پرشور مردم از حضور در خبرگان بازماند و به نقش معنوی در جبهه پایداری اکتفا کرد.

مرحوم آیت الله مصباح، مرد صریحی بود، بیان تند و تیزی در برابر مخالفینش داشت و گرچه به لحاظ شخصیتی، فرد اخلاقی و آرامی بود، اما دیدگاه هایی را نمایندگی می کرد که سر تندترین بخش طیف اصولگرا را شامل می شد و کوچکترین جایی برای مخالفین فکری نمی گشود و از این جهت با شهید مطهری که بسیار به او تشبیه میشد تفاوت جدی داشت.

میراث سیاسی فکری هشت دهه زندگی اش را می توان در ساختار موجود سیاسی ایران و وضعیت کنونی حقوق بشر دید. میراثی که چه موافقش باشیم چه نباشیم، لااقل برای حقوق عمومی ها از اهمیت پژوهشی بسیار بالایی برخوردار است.

خدایش بیامرزاد

امیرحسین ابراهیمی ـ دانشجوی دکتری حقوق عمومی

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
برچسب منتخب